Với Scratch, bạn và bé có thể chơi bất kỳ bản nhạc nào. Khi đã có bản nhạc hoàn chỉnh trong Scratch, bạn lại có thể thay đổi "nhạc cụ điện tử" để nghe bản nhạc với âm sắc mới. Rất thú vị!
Bạn và bé có thể lập trình để Scratch chơi nhạc bằng cách ráp liên tiếp các thẻ lệnh Chơi nốt nhạc (mỗi thẻ lệnh làm cho một nốt nhạc vang lên) trong khung chứa thẻ Âm thanh.
Trước hết, bạn cần tìm tờ ghi nốt nhạc của bản nhạc nào đó mà bé thích. Ví dụ, trong ô tìm kiếm Google, bạn gõ "music sheet ten little indians" (và gõ Enter) để tìm tờ ghi nốt nhạc của bài hát thiếu nhi Ten Little Indians (Mười chú bé da đỏ). Bạn sẽ có được điều mong muốn ở ngay địa chỉ mạng đầu tiên trong trang kết quả tìm kiếm.
Trong cửa sổ Scratch, bạn hãy xóa hình "mèo nhí" có sẵn, chuẩn bị lập trình cho Sân khấu. Bạn kéo thẻ Khi cờ xanh được ấn (khung chứa thẻ Điều khiển), thả vào khung kịch bản của Sân khấu. Bên dưới thẻ Khi cờ xanh được ấn, bạn gắn thẻ Lặp mãi mãi. Chuyển qua khung chứa thẻ Âm thanh, bạn lần lượt kéo thẻ Chọn nhạc cụ và thẻ Thiết đặt nhịp, thả vào trong thẻ Lặp mãi mãi.
Trị số trong thẻ Chọn nhạc cụ dùng để xác định loại nhạc cụ. Scratch có đến 128 nhạc cụ khác nhau, được đánh số từ 1 đến 128. Trị số trong thẻ Thiết đặt nhịp cho biết tiết tấu nhanh chậm của nhạc cụ khi chơi nhạc.
Chắc bạn đang thắc mắc: "Vì sao việc chọn nhạc cụ và chọn tiết tấu lại cần lặp đi lặp lại? Chọn một lần thôi chứ!". Số là trong thẻ Chọn nhạc cụ, ta sẽ không dùng trị số cụ thể, mà dùng một biến. Khi chạy chương trình, nếu ta thay đổi... lung tung trị số của biến, mỗi lần thẻ lệnh Chọn nhạc cụ được thi hành, nhạc cụ lại thay đổi, nghe rất vui! Bạn cũng sẽ có niềm vui tương tự với thẻ Thiết đặt nhịp: tùy ý thay đổi "tốc độ" chơi nhạc, khi thánh thót, khi... xập xình, nghe rất ngộ!
Trong khung chứa thẻ Các biến, bạn bấm nút Tạo một biến, gõ Nhac cu trong cửa sổ vừa hiện ra và bấm OK để tạo biến mới mang tên Nhac cu (nhạc cụ). Bạn kéo biến đó, thả vào ô trị số của thẻ Chọn nhạc cụ.
Bấm-phải vào "bảng điện tử" của biến Nhac cu trên sân khấu, bạn chọn mục Thanh trượt. "Bảng điện tử" chuyển thành dạng khác, có nút chỉnh giúp bạn thay đổi nhanh chóng trị số của biến.
Lại bấm-phải vào "bảng điện tử" của biến Nhac cu, bạn chọn mục Đặt giới hạn nhỏ nhất và lớn nhất cho thanh trượt. Trong cửa sổ vừa hiện ra, bạn gõ số 1 trong ô Nhỏ nhất, gõ số 128 trong ô Lớn nhất, rồi bấm OK. Nhờ vậy, khi bạn kéo nút chỉnh của "bảng điện tử", trị số của biến Nhac cu chỉ "chạy" từ 1 đến 128.
Theo cách tương tự, bạn tạo ra biến thứ hai mang tên Nhip (nhịp), dùng nó trong thẻ Thiết đặt nhịp và cho trị số của biến Nhip thay đổi từ 10 đến 300.
Ta bắt đầu tính chuyện chơi nhạc. Bạn đưa thẻ Khi cờ xanh được ấn thứ hai vào khung kịch bản, rồi gắn thêm thẻ Lặp mãi mãi. Từ khung chứa thẻ Âm thanh, bạn kéo thẻ Chơi nốt nhạc, thả vào thẻ Lặp mãi mãi vừa thêm. Bấm vào ô chứa trị số của nốt nhạc trong thẻ Chơi nốt nhạc, bạn thấy hiện ra bàn phím giống như bàn phím đàn organ nhưng chỉ gồm hai quãng tám. Trỏ vào phím nào, bạn biết được trị số ứng với phím đó. Một cách tự nhiên, bạn biết ngay rằng muốn chọn nốt nhạc nào, chỉ cần bấm vào phím tương ứng. Bấm vào ô ghi nhịp, bạn gõ trị số cần thiết để có trường độ mong muốn.
Muốn nghe thử nốt nhạc vừa tạo ra trong kịch bản, bạn bấm kép vào thẻ Chơi nốt nhạc. Nốt nhạc ấy liên tục vang lên vì thẻ Chơi nốt nhạc nằm trong thẻ Lặp mãi mãi. Để dừng chơi nhạc, bạn phải bấm nút Dừng toàn bộ (phía trên sân khấu).
Để chơi nốt nhạc kế tiếp, bạn lại kéo thẻ Chơi nốt nhạc, gắn vào bên dưới thẻ Chơi nốt nhạc đầu tiên, chọn nốt nhạc và nhịp thích hợp. Nếu bé từng học chơi đàn, bạn nên để bé thực hiện việc này (có lẽ bé làm nhanh hơn bạn nữa đó). Có thể nhanh chóng tạo ra thẻ Chơi nốt nhạc mới bằng cách sao chép: bấm-phải vào thẻ Chơi nốt nhạc đã có, chọn mục Tạo bản sao trong trình đơn vừa hiện ra, gắn thẻ Chơi nốt nhạc mới vào dưới thẻ Chơi nốt nhạc đã có, rồi chọn nốt nhạc và nhịp thích hợp cho thẻ mới.
Hình dưới đây trình bày tất cả thẻ Chơi nốt nhạc cần có để chơi bản nhạc Ten Little Indians. Kịch bản của Sân khấu gồm hai đoạn chương trình chạy song song khi nút "cờ xanh" được ấn. Khi nghe thử bản nhạc vừa tạo ra trong Scratch, bạn nhớ kéo hai nút chỉnh trên sân khấu để thưởng thức những "biến tấu" khác nhau.
Nghe nhạc "đã tai" nhưng nếu sân khấu còn trống trơn thì chẳng "sướng mắt" chút nào. Nếu trên sân khấu có chú mèo Hello Kitty nhảy theo điệu nhạc, nhanh chậm tùy theo sự điều khiển của bé, bạn hình dung được ngay bé sẽ thích thú như thế nào!
Để có được niềm vui của bé, bạn cần... "chịu cực" một chút. Bạn hãy lấy hình HelloKittyBoogieWoogie.png trong đó có nhiều động tác nhảy khác nhau của chú mèo Hello Kitty:
Sau khi lưu hình HelloKittyBoogieWoogie.png trong một thư mục trên máy tính của bạn, bạn dùng chương trình Paint để mở hình đó, dùng công cụ chọn để chọn chú mèo thứ nhất trong hình, rồi chọn mục Copy To trên trình đơn Edit để lưu chú mèo thứ nhất trong một tập tin riêng biệt, đặt tên là kitty-1 chẳng hạn. Nếu dùng Paint trên Windows 7, bạn chọn chú mèo thứ nhất, bấm Crop để cắt hình chú mèo đó và lưu thành một tập tin riêng.
Cứ thế, bạn lưu hình chú mèo ở những tư thế khác nhau vào những tập tin riêng biệt. Chỉ cần chừng mười tư thế khác nhau để tạo ra "vũ điệu" trong Scratch.
Trở lại cửa sổ Scratch, bạn bấm nút Vẽ nhân vật mới, bấm nút Nhập trong cửa sổ Môi trường vẽ để lấy hình chú mèo thứ nhất, đưa vào "thẩm mỹ viện". Bạn cần chuyển màu nền xanh của hình thành trong "màu trong suốt".
Khung vẽ trong cửa sổ Môi trường vẽ có kích thước bằng sân khấu, giúp bạn hình dung kích thước hình mèo Kitty ở mức nào là vừa. Nếu hình mèo hơi nhỏ, bạn bấm nút Phình to vài lần để "bơm" nó lên. Ngược lại, nếu hình mèo hơi lớn, bạn bấm nút Co hình.
Sau khi hình mèo có kích thước phù hợp với sân khấu, bạn bấm vào kính lúp ngay dưới khung vẽ để chuyển sang tầm nhìn gần, thuận tiện cho việc chỉnh sửa tỉ mỉ. Vâng, đây là dịp để bạn giúp bé làm quen với công việc tỉ mỉ.
Bạn chú ý: nền khung vẽ làm bằng "vải thưa" màu xám nhạt, thể hiện phần trong suốt của hình vẽ (bạn sẽ thấy rõ tác dụng của phần trong suốt khi đặt nhân vật vào sân khấu có hình nền). Bạn chọn "màu trong suốt" bằng cách bấm vào ô ở góc dưới, bên phải bảng màu. Bạn cũng có thể chọn "màu trong suốt" bằng cách bấm vào "ống hút màu" và bấm vào nền "vải thưa" của khung vẽ. Sau đó, bấm vào Công cụ đổ màu, rồi bấm vào nền xanh của hình, bạn thấy nền xanh trở nên trong suốt.
Bạn bấm OK. Nhân vật mèo Hello Kitty lập tức được tạo ra (Nhân vật1).
Bạn chọn mục Hình dạng của Nhân vật1, bấm nút Vẽ, bấm nút Nhập trong cửa sổ Môi trường vẽ để lấy vào hình chú mèo thứ hai. Sau khi chuyển màu nền xanh của hình thành trong "màu trong suốt" và bấm OK, bạn có được hình dạng thứ hai của Nhân vật1. Cứ thế, bạn tạo ra các hình dạng khác cho Nhân vật1.
Để chú mèo Hello Kitty nhảy theo điệu nhạc, bạn chuyển qua khung kịch bản của Nhân vật1 và ráp các thẻ lệnh như dưới đây. Bạn chú ý, thẻ Đợi (lấy từ khung chứa thẻ Điều khiển) nhằm quy định thời gian đợi (tính bằng giây) trước khi chuyển qua hình dạng tiếp theo của chú mèo (thẻ Hình dạng tiếp theo lấy từ khung chứa thẻ Ngoại hình). Thời gian đợi càng dài, chú mèo nhảy càng chậm.
Thay vì dùng thời gian đợi cố định, bạn lập biểu thức 10 / Nhip để tính thời gian đợi theo biến Nhip. Do biến Nhip có thể "chạy" từ 10 đến 300 theo sự điều chỉnh của ta, thời gian đợi thay đổi theo, từ 1 giây đến 1/30 giây (bạn hỏi lại bé xem có đúng như vậy không nha). Nếu bạn tăng trị số của biến Nhip đến mức tối đa, chú mèo sẽ nhảy "điên cuồng" cho xem!
Muốn cho chú mèo vừa nhảy vừa... trượt patin khắp sân khấu, bạn bổ sung vào kịch bản của Nhân vật1 như dưới đây.
Kịch bản như vậy gồm hai đoạn chương trình chạy song song khi nút "cờ xanh" được ấn. Đoạn chương trình thứ nhất "chăm sóc" ngoại hình của chú mèo, không chỉ liên tục thay đổi hình dạng mà còn điều chỉnh kích thước theo vị trí bằng thẻ lệnh Thiết đặt kích thước bằng trị tuyệt đối của vị trí y %. Trong thẻ lệnh đó, tỉ lệ phần trăm của sự phóng to hoặc thu nhỏ phụ thuộc vào độ lớn của tọa độ y.
Đoạn chương trình thứ hai điều khiển vị trí của chú mèo. Thẻ lệnh Lướt tới x: ... y: … trong 3 giây khiến chú mèo liên tục trượt đến vị trí mới. Hoành độ x của vị trí mới được chọn một cách ngẫu nhiên từ -240 đến 240.
Bạn thêm hình nền cho sân khấu và bấm nút "cờ xanh" để chạy thử xem sao. Bạn nhớ giải thích cho bé về mọi chi tiết trong kịch bản nha.
________________
Tác giả: Ngọc Giao - Báo Echip Online.
Đăng nhận xét